Masna jetra postala je jedna od najčešćih suvremenih zdravstvenih tegoba. Ono što iznenađuje jest da se javlja i kod ljudi koji nisu pretili i koji misle da se hrane zdravo. Liječnici i dijetetičari sve češće upozoravaju da postoje namirnice koje imaju 'zdrav' imidž, ali u praksi, posebno ako se jedu često ili u velikim količinama, doprinose nakupljanju masti u jetri.
Najčešće 'zamke' u prehrani:
1. Voćni sokovi - prirodni, ali puni fruktoze
Mnogi misle da je čaša svježe cijeđenog soka jednako zdrava kao cijelo voće, ali to nije slučaj. Bilo da je sok domaći ili kupovni, u njemu je koncentrirana fruktoza koja se metabolički obrađuje gotovo isključivo u jetri. Prevelik unos fruktoze potiče pretvaranje šećera u masne naslage.
Zašto predstavlja problem:
- brže opterećuje jetru nego cijelo voće
- ne sadrži vlakna
- može izazvati nagle skokove šećera u krvi
2. Granole, 'fit' musliji i energetske pločice
Iako se reklamiraju kao zdrave, često su pune dodanog šećera, sirupa, rafiniranih žitarica i ulja.
Rizični su jer:
- imaju visok udio šećera i zasićenih masti
- mala porcija može sadržavati mnogo kalorija
- često se jedu kao 'zdrava užina', pa se prejedanje ne primijeti
3. Integralne tjestenine i kruh - zdraviji, ali ne bezopasni
Integralni proizvodi bolji su od bijelih, ali u velikim količinama i oni mogu dovesti do prekomjernog unosa ugljikohidrata.
Problem nastaje kada:
- porcije budu velike
- jedu se uz umake, namaze ili dodatke
- postanu glavni izvor kalorija
- višak ugljikohidrata koje tijelo ne potroši pohranjuje se u jetri kao mast
4. Suho voće - zdravo, ali previše koncentrirano
Suho grožđe, brusnice, urme i smokve bogate su vitaminima, ali i velikom količinom fruktoze.
Zašto doprinosi masnoj jetri:
- mala količina sadrži mnogo šećera
- lako se pretjeruje
- često je dodatno zaslađeno
5. Smoothie
Često se pripremaju s više voća nego što bi osoba pojela u jednom obroku, a ponekad se dodaju i med, zaslađivači, proteinski prahovi ili mliječni proizvodi.
Opterećenje po jetru:
- višak fruktoze i kalorija
- nema vlakana kao u cijelom voću
- brzo se probavlja i podiže razinu šećera u krvi
6. Mliječni proizvodi: grčki jogurt, sir i kefir
Umjereno su korisni, ali problem nastaje kod osoba koje konzumiraju visokomasne verzije ili jedu veće količine nego što misle.
Potencijalni problem:
- zasićene masti u prevelikim količinama opterećuju jetru
- često se jedu uz med, žitarice ili voće, što dodatno povećava unos šećera
7. Biljna mlijeka i 'zdrave' alternative
Bademovo, zobeno i sojino mlijeko mogu biti dobar izbor - sve dok nisu zaslađena.
Opasnosti:
- dodani šećer
- arome i sirupi
- skriveni ugljikohidrati, posebno u zobenom mlijeku, piše Stil.